رئیس مرکز امور بین‌الملل وزارت نیرو در نشست «چشم‌انداز انرژی‌های تجدیدپذیر و هیدروژن سبز» مطرح کرد: ایران و عمان می‌توانند محور همکاری منطقه‌ای در اقتصاد انرژی پاک باشند
محمد ولی علاءالدینی با تأکید بر شتاب گرفتن گذار جهانی انرژی و ظهور اقتصاد هیدروژن، گفت: ایران با برخورداری از ظرفیت‌های گسترده انرژی‌های تجدیدپذیر، صنعت برق پیشرفته و نیروی انسانی متخصص می‌تواند در کنار عمان به یکی از بازیگران اصلی اقتصاد انرژی پاک در منطقه تبدیل شود.
به گزارش روابط عمومی اتاق مشترک بازرگانی ایران و عمان، نشست تخصصی «چشم‌انداز انرژی‌های تجدیدپذیر و هیدروژن سبز» با محوریت کشور عمان، روز دوشنبه اول تیرماه ۱۴۰۵ به همت کمیسیون انرژی اتاق مشترک بازرگانی ایران و عمان برگزار شد.
در این نشست، جمعی از مسئولان، متخصصان و فعالان صنعت انرژی، ظرفیت‌های ایران و عمان در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر و هیدروژن سبز و فرصت‌های توسعه همکاری‌های اقتصادی، فنی و سرمایه‌گذاری میان دو کشور را بررسی کردند.
محمد ولی علاءالدینی، رئیس مرکز امور بین‌الملل وزارت نیرو، در این نشست با تشریح تحولات ژئوپلیتیکی بازار انرژی، بر ضرورت تبدیل ظرفیت‌های موجود ایران و عمان به همکاری‌های عملی و پروژه‌های مشترک تأکید کرد.
جهان در آستانه تحول ژئوپلیتیکی انرژی
علاءالدینی با اشاره به روند شتابان گذار انرژی در جهان اظهار کرد: بیش از ۱۵۰ کشور متعهد به کاهش انتشار کربن و حرکت به سمت اقتصاد کم‌کربن شده‌اند و همزمان رشد تقاضای برق، به‌ویژه با توسعه هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین، شتاب گرفته است.
وی افزود: در این شرایط، هیدروژن سبز به‌عنوان حلقه اتصال میان بخش‌های برق، صنعت و حمل‌ونقل در حال تبدیل شدن به یکی از عناصر مهم اقتصاد انرژی آینده است.
رئیس مرکز امور بین‌الملل وزارت نیرو با اشاره به پیش‌بینی‌های مطرح درباره رشد تقاضای جهانی هیدروژن گفت: توسعه کاربرد هیدروژن در صنایعی مانند فولاد، سیمان و پتروشیمی نشان می‌دهد که جهان در حال حرکت از «قرن نفت» به سمت عصر برق پاک و مولکول‌های سبز است.
عمان، بازیگر جدید اقتصاد هیدروژن
علاءالدینی با اشاره به سیاست‌های عمان در حوزه هیدروژن سبز گفت: کشورهای حاشیه خلیج فارس با برخورداری از منابع مالی و ظرفیت‌های مناسب، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین انرژی را در دستور کار قرار داده‌اند و عمان نیز در این زمینه استراتژی مشخصی را دنبال می‌کند.
وی تأسیس شرکت «هیدروژن عمان» در سال ۲۰۲۲ را یکی از اقدامات مهم این کشور عنوان کرد و افزود: عمان اهداف بلندپروازانه‌ای برای تولید هیدروژن و توسعه پروژه‌های چند میلیارد دلاری در این حوزه تعیین کرده و با شرکت‌های بزرگ بین‌المللی وارد همکاری شده است.
به گفته علاءالدینی، عمان برای تبدیل شدن به یک هاب منطقه‌ای انرژی پاک از چهار مزیت اصلی برخوردار است؛ موقعیت ژئواکونومیک ممتاز و دسترسی به بازارهای آسیا، اروپا و شرق آفریقا، منابع گسترده انرژی خورشیدی و بادی، زیرساخت‌های بندری مناسب و همچنین سیاست‌های اقتصادی و حکمرانی برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی.
وی افزود: مجموعه این عوامل، عمان را به یکی از کشورهای مهم منطقه برای توسعه و صادرات انرژی پاک تبدیل کرده است.
ایران باید از «دارنده ظرفیت» به «رهبر منطقه‌ای» تبدیل شود
رئیس مرکز امور بین‌الملل وزارت نیرو با اشاره به ظرفیت‌های ایران گفت: کشورمان نباید صرفاً به‌عنوان کشوری دارای پتانسیل انرژی‌های تجدیدپذیر شناخته شود، بلکه باید برای تبدیل این ظرفیت‌ها به مزیت اقتصادی و جایگاه منطقه‌ای برنامه‌ریزی کند.
علاءالدینی، ظرفیت بالای خورشیدی، پتانسیل قابل توجه انرژی بادی و برخورداری از بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در بسیاری از مناطق کشور را از جمله مزیت‌های ایران دانست.
وی همچنین به توسعه ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر در کشور اشاره کرد و گفت: ظرفیت نصب‌شده انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران در حال افزایش است و بخش خصوصی و صنایع نیز حضور بیشتری در این حوزه پیدا کرده‌اند.
صنعت برق ایران؛ مزیت رقابتی در بازار منطقه
علاءالدینی، برخورداری از صنعت برق پیشرفته را یکی از مهم‌ترین مزیت‌های ایران برای ورود به بازار منطقه‌ای انرژی پاک عنوان کرد و گفت: ایران از چندین دهه تجربه در طراحی، ساخت، بهره‌برداری و تعمیر و نگهداری تأسیسات برق، نیروی انسانی متخصص و ظرفیت‌های دانشگاهی و مهندسی برخوردار است.
وی افزود: این توانمندی‌ها در کنار موقعیت ژئوپلیتیکی ایران و قرار گرفتن کشور در نقطه اتصال آسیای مرکزی، قفقاز، خلیج فارس و شبه‌قاره هند، می‌تواند زمینه حضور ایران در زنجیره ارزش اقتصاد انرژی پاک منطقه را فراهم کند.
همکاری‌های زیرساختی ایران و عمان در آب و برق
رئیس مرکز امور بین‌الملل وزارت نیرو با اشاره به پروژه‌های مشترک ایران و عمان گفت: همکاری دو کشور در حوزه آب و برق وارد مرحله عملیاتی شده است و پروژه‌های مهمی در این زمینه در حال پیگیری است.
وی از مطالعات مربوط به ایجاد دو خط انتقال برق زیردریایی میان ایران و عمان خبر داد و گفت: مطالعات این پروژه توسط شرکت «موننکو» انجام شده است.
علاءالدینی همچنین به حضور شرکت‌های ایرانی در پروژه‌های حوزه آب عمان اشاره کرد و افزود: شرکت‌های ایرانی از جمله «مهاب قدس» در برخی مناقصه‌های بین‌المللی این کشور موفق به کسب پروژه شده‌اند.
وی تأکید کرد: وجود چنین زیرساخت و سابقه‌ای می‌تواند بستری مناسب برای گسترش همکاری‌های ایران و عمان در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر و هیدروژن سبز ایجاد کند.
پیشنهاد تشکیل کارگروه دائمی همکاری انرژی پاک ایران و عمان
علاءالدینی در ادامه، توسعه صادرات خدمات فنی و مهندسی ایران در پروژه‌های خورشیدی و بادی عمان، ایجاد شبکه‌های انتقال انرژی و توسعه زنجیره ارزش هیدروژن سبز را از زمینه‌های اصلی همکاری دو کشور برشمرد.
وی افزود: در این چارچوب، حوزه‌هایی مانند تولید الکترولایزر، ذخیره‌سازی انرژی و هیدروژن، تولید آمونیاک سبز و سایر حلقه‌های زنجیره ارزش می‌تواند در دستور کار همکاری‌های مشترک قرار گیرد.
رئیس مرکز امور بین‌الملل وزارت نیرو همچنین پیشنهاد ایجاد صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک، توسعه انتقال دانش و فناوری، راه‌اندازی مراکز تحقیقاتی مشترک و تربیت نیروی انسانی متخصص را مطرح کرد.
وی گفت: ایجاد یک «آکادمی مشترک انرژی‌های نو» میان ایران و عمان نیز می‌تواند زمینه استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها و متخصصان دو کشور را برای آموزش و توسعه فناوری‌های جدید فراهم کند.
ابتکار منطقه‌ای ایران و عمان برای انرژی پاک
علاءالدینی یکی از پیشنهادهای مهم خود را ایجاد یک ابتکار منطقه‌ای با محوریت ایران و عمان در حوزه انرژی پاک عنوان کرد و گفت: این ابتکار می‌تواند الگویی برای همکاری میان کشورهای حاشیه خلیج فارس، آسیای مرکزی و شرق آفریقا باشد.
وی اهداف این ابتکار را تأمین امنیت انرژی، کربن‌زدایی، تنوع‌بخشی اقتصادی و توسعه همکاری‌های منطقه‌ای دانست و پیشنهاد کرد یک کارگروه دائمی همکاری انرژی پاک ایران و عمان تشکیل شود.
به گفته علاءالدینی، تدوین نقشه راه ۱۰ ساله همکاری‌های انرژی پاک هماهنگ با افق ۲۰۴۰ عمان، ایجاد کنسرسیوم صادرات خدمات فنی و مهندسی ایران و عمان، تأسیس مرکز مشترک فناوری هیدروژن و الکترولیز و تعریف پروژه‌های پایلوت مشترک تا سال ۲۰۲۸ می‌تواند از اقدامات عملی این همکاری باشد.
ضرورت حضور واقعی بخش خصوصی
رئیس مرکز امور بین‌الملل وزارت نیرو با تأکید بر ضرورت مشارکت بخش خصوصی در پروژه‌های انرژی پاک گفت: توسعه این همکاری‌ها باید با حضور واقعی بخش خصوصی انجام شود و از ورود ساختارهای دولتی، شبه‌دولتی و خصولتی به‌عنوان بازیگران اصلی این عرصه پرهیز شود.
وی همچنین هزینه بالای اولیه تولید هیدروژن سبز، نیاز به سرمایه‌گذاری سنگین، توسعه زیرساخت‌های انتقال و ذخیره‌سازی، ضرورت استانداردسازی بین‌المللی و ایجاد بازار مصرف را از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی توسعه این صنعت عنوان کرد.
علاءالدینی تأکید کرد: حل این چالش‌ها نیازمند همکاری نزدیک منطقه‌ای و بین‌المللی، انتقال دانش و فناوری و مشارکت فعال بخش خصوصی است.
رقابت آینده بر سر جایگاه در اقتصاد کم‌کربن است
رئیس مرکز امور بین‌الملل وزارت نیرو در جمع‌بندی سخنان خود گفت: رقابت منطقه‌ای دیگر صرفاً بر سر میادین نفتی نیست، بلکه رقابت آینده بر سر جایگاه کشورها در اقتصاد کم‌کربن خواهد بود.
وی با اشاره به تصمیم عمان برای حضور جدی در اقتصاد هیدروژن و انرژی پاک تأکید کرد: ایران نیز باید با تکیه بر ظرفیت‌های عظیم ملی و توسعه همکاری راهبردی با عمان، جایگاه شایسته خود را در تحولات انرژی منطقه تثبیت کند.
علاءالدینی خاطرنشان کرد: تحول انرژی یک فرصت تاریخی برای بازتعریف نقش ایران در منطقه است و همکاری با عمان می‌تواند یکی از مسیرهای مهم برای استفاده از این فرصت باشد.
